การศึกษา วิจัย เพื่อความพร้อมของท้องถิ่นน่าน

“การศึกษา วิจัย เพื่อความพร้อมของท้องถิ่นน่าน”

            หลายครั้งที่ผมได้สดับตรับฟัง และรับทราบถึงโครงการที่ภาครัฐกำหนดวงเงินไปยังตำบล หมู่บ้าน หรือชุมชน ให้เสนอโครงการต่างๆ ที่ชุมชนเห็นพ้องต้องกันว่า เป็นปัญหาที่ต้องการแก้ไข เช่น กำหนดเป็นวงเงินว่าตำบลละหนึ่งแสนบาทบ้าง หนึ่งล้านบาทบ้าง บางทีเป็นข่าว บางทีเป็นกระแส พูดผ่านกันมาจากส่วนภูมิภาค แต่กว่าโครงการจะปรากฏออกมาเป็นชิ้นเป็นอันจริงๆ ที่ชัดเจน เป็นประกาศ คำสั่ง มีกำหนดวิธีการ กำหนดระยะเวลา ก็จวนเจียนจะครบกำหนดยื่นเพื่อขออนุมัติ ถ้าเสนอไม่ทันก็ไม่สามารถดำเนินการต่อได้  เท่าที่ได้สอบถามก็พบว่า หลายกรณีมักต้องคืนเงินกลับไป เพราะเสนอโครงการไม่ทัน จนเกือบไม่มีโครงการอะไรเกิดขึ้นเลย มีแต่ความตื่นเต้นเล็กๆน้อยๆ ในชุมชนชั่วระยะหนึ่ง ที่มีกลิ่นของเงินโชยผ่านมาเท่านั้น แล้วตำบล หมู่บ้าน ชุมชน ก็กลับไปเหมือนเดิม

            ถามว่านั่นคือความตั้งใจเดินไปสู่การกระจายอำนาจ อย่างแท้จริงหรือไม่ คำตอบล่องลอยอยู่ในกระแสลมครับ…

ผมได้แต่ฉงนใจอยู่เสมอมาว่า ทำอย่างไรจะให้ชุมชนมีความพร้อมยิ่งกว่านี้ เพื่อให้สามารถแก้ปัญหาและพัฒนาตัวเองได้จริงๆ จังๆ จนกระทั่งได้พบกับกิจกรรมที่น่าสนใจมากอย่างหนึ่ง ของสำนักงานการศึกษานอกโรงเรียน (กศน.) น่าน ด้วยการสนับสนุนของ สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว) คือ การจัดให้มีการเสนอ โครงการวิจัยเพื่อท้องถิ่นระดับจังหวัด ขึ้นในเมืองน่าน โดยในระยะแรกนี้ จัดให้นำเสนอโดยตัวแทนอำเภอละหนึ่งหัวข้อวิจัย ทั้งนี้มีครู กศน.ประจำพื้นที่เป็นที่ปรึกษา มีกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิมาคอยให้ความช่วยเหลือในด้านแนวคิดและวิธีการทำงาน ตั้งแต่เรื่องของหัวข้อวิจัย และกระบวนการต่างๆ ก็ได้รับการตอบรับด้วยการเข้าร่วมโครงการกันอย่างพร้อมเพรียง

            ผมมองกิจกรรมนี้ว่ามีคุณประโยชน์ต่อการสร้างความเข้มแข็งแก่ชุมชนเป็นอย่างยิ่ง ที่แต่ละชุมชน หมู่บ้าน ตำบล จะมีโอกาสได้ฝึกฝนเตรียมตัว ค้นหาปัญหาของตัวเองอย่างเป็นระบบ วิเคราะห์ปัญหาร่วมกับผู้เชี่ยวชาญ พิจารณากำหนดวิธีการแก้ไข หรือบรรเทาปัญหาอย่างเป็นระบบ หรืออาจต่อเนื่องไปถึงการคิดคำนวณ ประเมินค่าใช้จ่ายในการแก้ไขปัญหาเอาไว้ หากชุมชนได้รับสิทธิ์ให้เสนอโครงการแก้ไขปัญหาที่เผชิญอยู่ เหมือนดังที่ผมได้เรียนไปเบื้องต้นแล้ว จะได้นำเรื่องที่ได้ตกผลึกจากการปรึกษาหารือ คิด วิเคราะห์ วิจัยไว้แล้ว มาสวมลงแบบฟอร์มของทางการ เพื่อเสนอขออนุมัติดำเนินโครงการได้ในเวลาอันรวดเร็ว และสามารถดำเนินการได้ทันทีที่งบประมาณมาถึง

            เท่าที่ผมทราบ ระยะต้นๆนี้ อาจยังมีการเสนอโครงการศึกษาวิจัย ไม่มากนัก เนื่องจากคงยังไม่คุ้นเคย และในการลงมือวิจัยนั้น มีค่าใช้จ่ายที่ต้องขอการสนับสนุนจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องดังกล่าวข้างต้น แต่หากผลขอการ ลงมือจนเหน็ดเหนื่อยกับงานวิจัยนี้ออกมาตรงกับปัญหา และความต้องการของชุมชนจริง สามารถพิสูจน์ให้เห็นผลเชิงประจักษ์อย่างแท้จริงแล้ว งานวิจัยเพื่อความพร้อมของท้องถิ่นนี้ จะตอบโจทย์การแก้ปัญหาและพัฒนาท้องถิ่นได้ อย่างฉมังที่สุด และเชื่อว่าจะเป็นต้นแบบที่ดีของการบูรณาการระดับฐานรากอย่างแท้จริง

            เพียงแต่… หน่วยงานส่วนกลางที่เป็นฝ่ายคิดหางบประมาณมาให้ชุมชนลงมือแก้ปัญหาของเขา ที่ต่อเนื่องจากผลงานศึกษาวิจัย ได้เอาจริง    เอาจัง ให้การสนับสนุนให้ชุมชนได้ลงมือทำจริง เราจะค่อยๆคลายปมของปัญหาใหญ่ ไม่ว่าจะเป็นเรื่อง ป่า น้ำ อาชีพ ให้เล็กลง และแก้ไขมันได้ด้วยพลังของชุมชนอย่างเห็นผลยั่งยืน